Polecane

System reklamy Test

Genetyka :: Kod genetyczny

Kod genetyczny

Kod genetyczny to relacja pomiędzy sekwencją nukleotydów w informacyjnym RNA a sekwencją aminokwasów w białku. Jest on trójkowy, co oznacza, że trzy nukleotydów kodują jeden aminokwas. Istnieje zatem 64 różne kodony (tryplety nukleotydowe). 61 trypletów koduje 20 aminokwasów, a pozostałe 3 tryplety to kodony stopu. Prawie wszystkie aminokwasy kodowane są przez kilka kodonów. Wobec tego kod genetyczny jest niejednoznaczny (zdegenerowany). Tryplety są odczytywane kolejno, nie zachodzą jeden na drugi i nie są oddzielone od siebie żadnymi przerywnikami.

Alanina Ala A
Cysteina Cys C
Kwas asparginowy Asp D
Kwas glutaminowy Glu E
Fenyloalanina Phe F
Glicyna Gly G
Histydyna His H
Izoleucyna Ile I
Lizyna Lys K
Leucyna Leu L
Metionina Met M
Asparagina Asn N
Prolina Pro P
Glutamina Gln Q
Arginina Arg R
Seryna Ser S
Treonina Thr T
Walina Val V
Tryptofan Trp W
Tyrozyna Tyr Y

Tylko metionina (AUG) i tryptofan (UGG) są kodowane przez jeden kodon. Pozostałe 18 aminokwasów mają ich kilka (kodony synonimiczne). Kodony synonimiczne przeważnie różnią się między sobą na trzeciej pozycji. Jeśli pierwsza i druga pozycja są takie same, a na ostatniej pozycji znajduje się pirymidyna, to kodony zawsze są synonimiczne. W przypadku, gdy na trzeciej pozycji znajduje się puryna to kodony na ogół kodują ten sam aminokwas.

Występowanie kodonów synonimicznych minimalizuje zjawisko mutacji. Jeśli puryna zmienia się na drugą purynę lub pirymidyna na drugą pirymidynę to zachodzi tranzycja, jeśli puryna na pirymidynę lub odwrotnie – transwersja. Mutacja na pierwszej pozycji trypletu sprawi przeważnie zamianę kodowanego aminokwasu na aminokwas podobnego typu chemicznego. Podobnie będzie podczas tranzycji w drugiej pozycji. Natomiast tranzycja w trzeciej pozycji nie zamieni aminokwasu, z czterema wyjątkami: metionina na izoleucynę, tryptofan na kodon stopu i odwrotnie. Transwersja w drugiej pozycji spowoduje zmianę typu aminokwasu, a w ostatniej pozycji połowa mutacji nie przyniesie żadnych zmian, zaś druga połowa zamieni na aminokwas podobnego typu chemicznego. Do niedawna uważano, że kod genetyczny jest uniwersalny, taki sam dla wszystkich organizmów. W 1980 roku odkryto, że mitochondria posiadają własne niewielkie genomy, których kod genetyczny nieznacznie odbiega od uniwersalnego kodu. Późniejsze badania pokazały, że u niektórych organizmów jednokomórkowych również występują modyfikacje kodu genetycznego.



© 2010 - 2014 sFpaBm - wszelkie prawa zastrzeżone. Designed by ThemZa.